Zondebokpolitiek
Autoritaire en extreemrechtse politici schetsen vaak een beeld van een 'echt', of 'zuiver' volk, dat wordt afgezet tegen groepen die afwijken van die norm. De zondebok is een goed retorisch middel: het is eenvoudig om problemen af te schuiven op andere mensen. Daarnaast verdeelt het burgers, zodat ze minder verregaande verandering teweeg kunnen brengen.
Democratie in diverse samenlevingen is afhankelijk van de bescherming van de rechten van minderheden. Niet alleen politieke minderheden die bij de stembus hebben verloren, maar ook groepen die anders zijn dan de traditionele meerderheidsgroep. Robuuste sociale banden tussen groepen verbeteren de slagkracht van burgers. Daarom gebruiken autocraten identiteit als een manier om verdeeldheid te zaaien. De partijen – met vaak een homogene achterban – gebruiken de zondebok om zichzelf als legitieme representatie te presenteren. Hun overheid beschermt de ‘echte’ burgers, zoals ‘de echte Nederlander’.
Bron: Authoritarian Playbook, “Scapegoating Vulnerable Communities”
I. Promoten van een (ras)zuiverheidsnarratief
Extreemrechtse politici en partijen promoten vaak een (ras)zuiverheidsnarratief. Dat doen ze in de afgelopen decennia vooral door angst voor vermenging van verschillende culturen uit te dragen. Ze streven naar het behoud van een homogene cultuur. Hierbij worden ‘andere culturen’ als een bedreiging gezien, of als minder modern dan ‘onze’ cultuur. Dit draagt ook bij aan de omvolkingstheorie, de complottheorie die bepleit dat in de Westerse wereld het witte ras door de elite vervangen wordt door andere rassen en culturen om de maatschappij te verzwakken. De AIVD heeft in 2017 deze theorie ontkracht en haar ook als gevaarlijk bestempeld. Veel extreemrechtse terroristen halen de racistische omvolkingstheorie aan als motief voor hun daden. Zoals de Noor Anders Breivik (2011) en de daders van de aanslagen in Christchurch (2019), El Paso (2019) en Buffalo (2022).
ðŸ‡ðŸ‡º Hongarije: discriminatie van de Roma gemeenschap via "de echte Hongaren"
Autoritaire partijen in Hongarije hebben van Romagemeenschappen de zondebok gemaakt, door hen als verantwoordelijke voor landelijke problemen aan te wijzen. Dit leidt tot systematische discriminatie, segregatie en uitsluiting van scholen voor Romani-leerlingen. De autoritaire partijen pleiten dat zij ‘de echte Hongaren’ te vertegenwoordigen, om een legitiemer volksmandaat te claimen. Zo concentreert meer en meer macht zich rondom partijen die groepen mensen uitsluiten.
Bron: Amnesty
🇳🇱 Nederland: normalisatie omvolkingstheorie door leden kabinet
PVV-minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp Reinette Klever en Marjolein Faber, minister van Asiel en Migratie, en Kamervoorzitter Martin Bosma hebben allen actief verwezen naar de omvolkings-complottheorie. Deze theorie legt de schuld van bijvoorbeeld de wooncrisis en groeiende ongelijkheid ook bij mensen van kleur. Immigranten en vluchtelingen zijn het doelwit van extreemrechtse populistische partijen in veel terugvallende democratieën – waaronder Nederland.
Bron: NOS
II. Promoten van een klassiek gezinsnarratief
Het promoten van een klassiek gezinsnarratief gebeurt vaak, maar lang niet altijd, vanuit christelijke overtuiging of traditie. Autoritaire en extremistische politici wijzen vaak op een ‘natuurlijke’ of biologische orde waar man, vrouw en kinderen de vanzelfsprekende gezinsvorm zijn. Het promoten van wat ‘normaal’ is, gaat ook gepaard met demoniseren wat niet in dit plaatje past: transgenderpersonen, queer relaties, maar ook abortus of het bewust niet hebben van kinderen.
🇮🇹 Italië: Meloni verwijdert de namen van lesbische of homo-ouders van de geboorteakte
Georgia Meloni heeft zich altijd geprofileerd als iemand die het ‘traditionele gezin’ wil beschermen. Dit leidt tot nu toe tot het verlies van ouderschap. In Italië mag, sinds een wetswijziging vanuit de regering van Meloni, bij homo- of lesbische koppels alleen de naam van de biologische ouder van een kind in de geboorteakte staan. Homohuwelijken worden niet legaal erkend in Italië. Een van de ouders verliest dus volgens de wet diens ouderschap.
Bron: Financial Times
🇳🇱 Nederland: coalitie ageert tegen inclusieve voorlichting op school en transzorg voor jongeren
De BBB en PVV ageren al jaren tegen inclusieve voorlichting op scholen, waarbij kinderen ook wordt verteld dat het oké is om transgender of niet hetero te zijn. Onder het mom van ‘neutrale voorlichting’ pleiten de partijen tegen voorlichting die ook dieper op genderidentiteit ingaat. Ook de NSC neemt stappen om toegang tot transzorg te beperken. Door ook queer mensen weg te zetten als zondebokken, die bijvoorbeeld dure zorg opeisen terwijl dit eigenlijk om een minimaal bedrag gaat, wordt meer verdeeldheid gezaaid.
Bron: Correspondent
Zie jij ook dat deze tactieken steeds vaker worden ingezet? Sluit je aan bij de Niet Normaal campagne en strijd mee tegen de normalisatie van extreemrechts.